جنیفر دودناJennifer Doudna
بیوشیمیدانی که همراه با امانوئل شارپانتیه جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۲۰ را برای ابداع روش ویرایش ژنوم با کریسپر گرفت. پژوهش او نشان داد Cas9 را میتوان با RNA راهنما به سمت توالی دلخواه DNA هدایت کرد.
ده پژوهشگری که مسیر کریسپر و ویرایش ژنوم را ساختهاند یا در علوم زیستی ایران و جهان اثرگذار بودهاند.
بیوشیمیدانی که همراه با امانوئل شارپانتیه جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۲۰ را برای ابداع روش ویرایش ژنوم با کریسپر گرفت. پژوهش او نشان داد Cas9 را میتوان با RNA راهنما به سمت توالی دلخواه DNA هدایت کرد.
میکروبیولوژیست فرانسوی و برندهٔ نوبل شیمی ۲۰۲۰. در سال ۲۰۱۱ مولکول tracrRNA را در باکتری Streptococcus pyogenes شناسایی کرد؛ مولفهای که در عملکرد Cas9 نقش کلیدی دارد.
در ۲۰۱۳ استفاده از کریسپر-Cas9 را در سلولهای پستانداران گزارش کرد (همزمان با گروه جرج چرچ). از پژوهشهای او شناخت Cas12a و ابزارهای تشخیصی مبتنی بر کریسپر است.
از دههٔ ۱۹۹۰ توالیهای تکراری ژنوم میکروبها را بررسی کرد و حدود سال ۲۰۰۵ پیشنهاد داد این توالیها بخشی از یک سامانهٔ ایمنی اکتسابی در پروکاریوتها هستند. نام CRISPR هم با نقش او رایج شد.
در ۲۰۱۲ نشان داد Cas9 را میتوان بهصورت آنزیمی قابلبرنامهریزی برای برش DNA به کار برد. او جایزهٔ کاولی ۲۰۱۸ در نانوعلوم را با شارپانتیه و دودنا شریک شد.
در ۲۰۰۷ همراه با همکاران خود در شرکت دانیسکو نشان داد کریسپر به باکتریهای مولد ماست مقاومت در برابر فاژ میدهد؛ نخستین شاهد تجربی برای نقش ایمنی کریسپر. سردبیر مجلهٔ The CRISPR Journal است.
در ۲۰۰۸ با اریک سونتایمر نشان داد کریسپر مستقیماً DNA را هدف میگیرد؛ یافتهای که زمینهٔ استفاده از آن در ویرایش DNA را فراهم کرد.
ویرایش بازی (۲۰۱۶) و ویرایش اصلی (۲۰۱۹) را توسعه داد؛ دو روشی که بدون ایجاد شکست دورشتهای در DNA تغییرهای دقیق میسازند.
از پیشگامان ژنومیک و زیستشناسی مصنوعی. گروه او در ۲۰۱۳ همزمان با گروه ژانگ ویرایش ژنوم سلولهای انسانی با کریسپر را گزارش کرد.
زادهٔ شیراز و فارغالتحصیل دانشگاههای بروکسل، رن و کالیفرنیای جنوبی (USC). از ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۲ مدیر برنامهٔ پریودنتیکس پیشرفتهٔ USC بود و بنیانگذار آکادمی تایپه برای دندانپزشکی ترمیمی است. پژوهشهای او نقش میکروبها را در بازسازی بافت و ایمپلنتها بررسی میکند.
خلاصهها از منابع دانشگاهی و رسانهای عمومی گردآوری شدهاند. نقشها و سمتها ممکن است تغییر کرده باشد.